De nieuwe minister van Infrastructuur en Waterstaat, Vincent Karremans, zei het enkele dagen voor zijn beëdiging: “Infrastructuur klinkt misschien saai, maar is hartstikke belangrijk. Infrastructuur is de basis onder onze economie.” 

Daarmee is infrastructuur ook politiek gezien, allesbehalve saai. 

Twee concurrerende prioriteiten, één pot met geld 

Twee grote opgaven concurreren namelijk om dezelfde middelen: 

1. Onderhoud en vervanging van bestaande infrastructuur 

Wegen, bruggen, waterkeringen en spoorlijnen halen zelden de voorpagina, totdat het misgaat. Bruggen die sluiten, wegen die verzakken of treinen die uitvallen leggen het dagelijkse leven stil. Vertragingen leiden jaarlijks tot €1,3 tot €1,6 miljard aan economische schade (bron: Rijkswaterstaat). Daarmee is infrastructuur een economisch vraagstuk. 

2. Nieuwe infrastructuur voor regionale bereikbaarheid 

Nieuwe spoorlijnen, bruggen of sluizen zijn zichtbaar, hebben een symbolische waarde en zijn daarom aantrekkelijk voor politici die hun stempel willen drukken.  

Bovendien: de bereikbaarheid van regio’s staat hoog op de politieke agenda. De discussies binnen het kabinet-Schoof over de Lelylijn en de Nedersaksenlijn laten zien dat investeringen in nieuwe verbindingen direct raken aan regionale ontwikkeling, woningbouw, economische groei en electorale belangen. 

Waar liggen je kansen als belangenbehartiger? 

Beide zijn urgent. Maar er is slechts één pot geld waaruit dit wordt bekostigd: het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT). 

Het MIRT is het gezamenlijke investeringsprogramma van Rijk en regio voor infrastructuur, ruimte en water. De projecten binnen dit investeringsprogramma doorlopen vaste fasen, lopend van verkenning tot realisatie, met formele beslismomenten. Wie invloed wil uitoefenen, moet weten in welke fase een project zit, en wélk besluit wánneer valt. 

1. Begrijp het speelveld: het MIRT is co-creatie 

De besluitvorming binnen het MIRT is nadrukkelijk een samenspel: het Rijk (vertegenwoordigd door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat) werkt samen met provincies, gemeenten, vervoerregio’s en waterschappen in de Bestuurlijke Overleggen MIRT. Dit betekent dat belangenbehartigers zich niet enkel moeten richten op Den Haag.  

Daarnaast kunnen maatschappelijke organisaties, marktpartijen en kennisinstellingen worden betrokken, met name in de verkenningsfase. 

2. Ken de parlementaire momenten en de minder zichtbare kansen 

De Tweede Kamer heeft budgetrecht en kan prioriteiten verleggen. Het jaarlijkse Commissiedebat MIRT (meestal in juli) is één van de zichtbare momenten waarop Kamerleden hun accenten leggen, samen met begrotingsbehandelingen. 

Maar wie alleen daarop inzet, mist kansen. Er zijn genoeg andere commissiedebatten waar dit onderwerp aanbod komt, bijvoorbeeld de commissiedebatten over spoor, ruimtelijke ordening, staat van de infrastructuur, strategische keuzes bereikbaarheid en woningbouw en mobiliteit. 

Is infrastructuur een saai onderwerp? Absoluut niet. Saai bestaat niet in een miljardenstrijd. 

Het is een politiek geladen verdelingsvraagstuk waarin miljarden worden verdeeld, regio’s tegen elkaar worden afgewogen en politici ondertussen strijden om een politiek nalatenschap. 

Heeft u vragen over de prioritering tussen onderhoud en nieuwe infrastructuur of de besluitvorming binnen het MIRT? EPPA denkt graag met u mee. Neem hier contact op met EPPA. 

Vorige week presenteerde de Europese Commissie haar Europees werkprogramma 2026. De titel – Europe’s Independence Moment – laat weinig aan de verbeelding over: het komende jaar staat in het teken van Europese zelfstandigheid en strategische autonomie. 

In het werkprogramma zet de Commissie haar plannen en prioriteiten uiteen: van eenvoudiger regelgeving voor het mkb tot nieuwe wetgeving rond cloudtechnologie en kunstmatige intelligentie. De voorstellen passen binnen één overkoepelende ambitie: een Europa dat minder afhankelijk wil zijn van anderen. 

De Europese beleidsagenda heeft directe invloed op de Nederlandse wet- en regelgeving; een groot deel van onze nationale regels vindt immers zijn oorsprong in Europese besluiten. Voor public affairs-professionals is het daarom aan te raden om tijdig aan te haken bij de Brusselse agenda. 

EPPA belicht de belangrijkste thema’s uit het nieuwe werkprogramma. 

Concurrentievermogen 
De Europese Commissie wil de basis van de Europese industrie versterken voor een concurrerender en aantrekkelijker Europa. Dit moet onder meer gebeuren via de European Innovation Act, die innovatie en technologische ontwikkeling stimuleert. Ook wordt regelgeving vereenvoudigd voor het mkb om het ondernemersklimaat te verbeteren. 

Digitale ontwikkelingen 
Op digitaal vlak zet de Commissie in op technologische soevereiniteit met de Cloud and AI Development Act. Daarnaast volgt in het vierde kwartaal van 2026 de Digital Fairness Act, bedoeld om consumenten beter te beschermen tegen manipulatieve praktijken online. Ook komt er een actieplan tegen cyberpesten, gericht op de bescherming van jongeren. 

Defensie en veiligheid 
In reactie op het huidige geopolitieke klimaat wil de Commissie meer investeren in Europese defensiecapaciteit. Er komt extra aandacht voor de ontwikkeling van een Europese defensie-industrie en de verdere uitwerking van het Europees initiatief voor droneverdediging. 

Sociale zaken 
Om de dagelijkse uitdagingen van Europese gezinnen aan te pakken, kondigt de Commissie een reeks maatregelen aan op het gebied van betaalbaarheid en de kosten van levensonderhoud. Zo komt er een Wet op Kwaliteitsbanen en een pakket Eerlijke Arbeidsmobiliteit, inclusief een initiatief voor vaardigheidsmobiliteit dat kwalificaties beter overdraagbaar maakt binnen de EU. 

Daarnaast wil de Commissie de grondoorzaken van armoede en de woningcrisis aanpakken. Het werkprogramma kondigt hiervoor de eerste EU-strategie tegen armoede aan. Bovendien zal het Europees plan voor betaalbare huisvesting publieke steun stimuleren en particuliere investeringen aanmoedigen om betaalbare en duurzame huisvesting te bevorderen. 

Heeft u vragen over het werkprogramma van de Europese Commissie? EPPA helpt u graag verder. 

Collega Tjeerd Ritmeester is gespecialiseerd in economische veiligheid en schrijft regelmatig over strategische autonomie. Vandaag analyseert hij de verkiezingsprogramma’s: hoe gaan de partijen met dit thema om? Lees meer over Tjeerd hier.

Economische veiligheid is dan geen prikkelende term, het is wel een grote uitdaging. Grondstoffen worden schaarser. De wereld is onrustig. Europa en Nederland zijn steeds afhankelijker van anderen. Weerbaarheid is nodig. Het gaat om banen, welvaart en veiligheid. Hoe staat Nederland ervoor en wat willen de partijen richting de Tweede Kamerverkiezingen?

Draghi-rapport

Het invloedrijke Draghi-rapport, in september 2024 gepubliceerd in opdracht van de Europese Commissie, was hier duidelijk over. Europa moet zijn koers wijzigen om concurrerend en weerbaar te blijven. Dat vraagt om investeringen, hervormingen en een duidelijke economische visie, anders dreigt de EU structureel minder welvarend, innovatief en invloedrijk te worden.

Erkenning

Speurend door de verschillende verkiezingsprogramma´s is het opvallend dat economische weerbaarheid en strategische autonomie gangbare termen zijn geworden. De meeste partijen zijn zich ervan bewust dat de wereld verandert. Een open economie is in het huidige klimaat niet meer zonder risico´s.

De meeste partijen stellen dan ook dat de overheid nadrukkelijker richting moet geven aan de economie. Dat zij vitale sectoren moet beschermen en sleutelindustrieën moet stimuleren. Voor sommige partijen is dit een cultuuromslag, al legt elke partij haar eigen nadruk hierop. De VVD spreekt bijvoorbeeld van ‘vrijhandel met spierballen’.

Hoe ver gaan we?

Het verschil tussen partijen zit hem uiteindelijk in hoe sturend men wil zijn, en op welke onderwerpen. Partijen zoals de VVD, CDA, en NSC zijn sneller bereid vanuit strategisch belang beschermende maatregelen te nemen zoals screening, exportcontroles, en beschermen van vitale infrastructuur. Tegelijkertijd zijn het deze partijen die vrijhandel ook als een instrument blijven zien om de weerbaarheid te vergroten.

GroenLinks-PvdA erkent het belang van bescherming maar legt de nadruk op investeringen om de economie de juiste richting te geven, onder meer via een nationale investeringsbank en steun voor sleutelregio’s zoals Eindhoven. Vrijhandel wordt tot bepaalde hoogte als risico gezien om sociale en groene ambities nationaal en internationaal waar te maken, bijvoorbeeld in de vorm van vrijhandelsakkoorden, een lijn die wordt gesteund door SP en PvdD.

Vrijwel alle partijen benadrukken het belang van Europese samenwerking om ook de Nederlandse weerbaarheid te vergroten. De VVD wil de Europese productiecapaciteit vergroten terwijl D66 door middel van Europese instrumenten het monopolie van Big Tech wil doorbreken. “Made in Europe” is voor GroenLinks-PvdA weer een sleutelbegrip. Partijen zoals JA21 en PVV zijn uitzonderingen hier en kiezen voor binnenlandse productie, zelfvoorzienend zijn en nationale defensieve belangen.

Stip op de horizon

In de verkiezingsprogramma’s wordt aandacht besteed aan economische weerbaarheid, maar vaak als afzonderlijk thema. Het wordt niet altijd gepresenteerd als een overkoepelend uitgangspunt. Economische weerbaarheid raakt echter de vraag hoe de economie van morgen eruit moet zien en hoe die kan worden beschermd. In veel programma’s ligt de nadruk op keuzes tussen beschermen of stimuleren, terwijl een langere termijnvisie minder zichtbaar is.

Hoe moet de Nederlandse economie er over twintig jaar uitzien en welke keuzes maken we daarvoor? Deze vragen blijven voor nu onbeantwoord. Met de beperkte ruimte in ons land kunnen we niet alles tegelijk en zonder duidelijke prioriteiten zullen sommige sectoren, bedrijven en Nederlanders achteropraken.

Realisatiekracht

Dit betekent ook dat er nog onvoldoende wordt nagedacht hoe de overheid zich moet verhouden tot deze nieuwe realiteit. Zoals gezegd kiezen sommige partijen ervoor te investeren in sleutelregio´s zoals Eindhoven. Maar wat betekent dat en hoe deel je het succes van Eindhoven weer met andere regio´s? Ligt er dan niet te veel druk op een enkele regio?

Vaak is het probleem niet geld. Het gaat om realisatiekracht. Denk aan het gebrek aan woningen, publieke voorzieningen, en gekwalificeerd personeel. Deze problemen vragen om een overheid die sneller en effectiever ambities kan realiseren. Oftewel, als we de realisatiekracht van Nederland willen vergroten zal ook de overheid anders moeten werken. Die keuzes lijken nu nog niet gemaakt te worden.

Internationale visie

Ten slotte vraagt dit thema ook internationaal om strategische visie. Economische veiligheid kan alleen worden gegarandeerd als zij goed aansluit op wat in andere landen gebeurt, bijvoorbeeld de veilige aanvoerlijnen van grondstoffen. Tegelijkertijd moet duidelijk zijn hoe we ons positioneren tegenover bondgenoten en rivalen, van de Verenigde Staten tot China. In de verkiezingsprogramma´s zien we wel verwijzingen naar onze plek in de wereld, maar blijft het vaag.

Kortom, de programma´s van de meeste politieke partijen laten goed zien dat Nederland en Europa op een keerpunt staan. Economische veiligheid is steeds meer de hoeksteen van onze politieke keuzes. Partijen bewegen in toenemende mate die kant op. Toch blijven de echt grote en scherpe keuzes nog uit. Met de urgentie van het Draghi-rapport in het achterhoofd geeft dat te denken.

Door Yonne Hofman

De afgelopen zomermaanden liep ik met veel plezier stage bij EPPA in Den Haag. Van tevoren had ik een globaal beeld van wat Public Affairs en lobbyen inhielden, maar tijdens deze stage ontdekte ik verrassende dimensies aan het vak.

Al in de eerste week viel het me op hoe belangrijk details zijn binnen Public Affairs – denk aan woordkeuzes in een uitnodiging of een andere tekst. Hoewel ik al zorgvuldig formuleerde, heb ik dankzij de feedback van collega’s nog veel kunnen bijleren, hun tips hielpen me om mijn taalgebruik verder aan te scherpen.

Een ander aspect dat veel indruk op me maakte, was de rol van een Public Affairs-consultant in complexe onderhandelingsgesprekken tussen verschillende partijen. Het is een kunst om in zulke situaties behendig te navigeren, en ik vond het ontzettend leerzaam om mijn collega’s dat te zien doen.

Tijdens mijn stage werkte ik aan uiteenlopende opdrachten. Mijn belangrijkste project was het ondersteunen in de organisatie van een congres. Dat hield onder andere in: het schrijven van briefings en uitnodigingen, het regelen van sprekers en het vinden van een geschikte locatie.

Daarnaast ondersteunde ik mijn collega’s in hun werkzaamheden voor verschillende opdrachtgevers. Zo hielp ik bij het voorbereiden van dossiers voor klantgesprekken, maakte ik notulen tijdens vergaderingen en las ik partijprogramma’s door met het oog op specifieke klanten.

In aanloop naar de vervroegde Tweede Kamerverkiezingen mocht ik bovendien helpen met het verzamelen van politieke informatie voor de EPPA Verkiezingswijzer. Dat vond ik ontzettend leuk en leerzaam om te doen. Deze taken gaven me niet alleen waardevol inzicht in het werkveld, maar boden ook de kans om concreet bij te dragen aan het werk van EPPA.

De brede variatie aan klanten en expertises binnen EPPA vormde een ideale leeromgeving. Ik dook in sectoren als digitalisering, technologie en de maakindustrie – gebieden die niet direct mijn achtergrond zijn, maar juist daarom extra interessant bleken. Hoewel ik even moest zoeken naar mijn plek, vond ik die al snel dankzij de goede begeleiding en het vertrouwen dat ik vanaf dag één kreeg. Die zelfstandigheid werkte ontzettend motiverend.

Nota bene mocht ik in mijn eerste week meteen mee naar twee events én het jaarlijkse EPPA-zomeruitje, dit keer in het Louwman Museum. Zoals mijn collega’s zeiden, was ik met mijn neus in de boter gevallen. Een perfecte manier om iedereen snel te leren kennen.

Vanaf het begin werd ik hartelijk ontvangen, en ik heb me tijdens de werkdagen vermaakt met de politieke feitjes en mini-debatten aan de lunchtafel. Bij EPPA was ieder moment een leermoment: van de inhoudelijke opdrachten tot de gesprekken bij de borrel. Deze stage was voor mij niet alleen een professionele, maar ook een persoonlijke verrijking.

De vereenvoudiging van het Nederlandse belasting- en toeslagenstelsel is urgenter dan ooit. Al jarenlang loopt de overheid, en daarmee de samenleving, tegen de grenzen aan van een systeem dat te complex en daarmee kwetsbaarder is geworden. Denk bijvoorbeeld aan de kinderopvangtoeslagaffaire of de problematiek bij het UWV. Deze problemen onderstrepen dat het huidige stelsel niet meer voldoet aan de eisen van deze tijd.  

De politieke wil om het systeem te hervormen is er wel degelijk. Tijdens het Commissiedebat ‘Belastingen in maatschappelijk perspectief’ (september 2024) spraken partijen van links tot rechts zich uit voor een vereenvoudiging. Ook kondigde de SER afgelopen week aan dat het een ongevraagd advies over dit onderwerp zal uitbrengen. Daarnaast vond op 26 maart het Commissiedebat ‘Nationale Fiscaliteit’ plaats. Hier vroegen verschillende fracties zich af waarom fiscale regelingen, die het stelsel onnodig complexer maken, nog niet zijn afgeschaft.

Waarom is vereenvoudiging zo lastig te realiseren? 

Hoewel de wens tot verandering dus breed gedragen wordt, blijkt het in de praktijk lastig om daadwerkelijke stappen richting vereenvoudiging te zetten. Redenen hiervoor zijn onder andere: 

• Het IT-systeem van de Belastingdienst is verouderd, waardoor (grote) aanpassingen niet mogelijk zijn; 
• Het belastingstelsel wordt gebruikt om gedrag te beïnvloeden (zoals via accijnzen op brandstof) of om maatschappelijke doelen te realiseren (bijvoorbeeld via stimuleren van elektrisch vervoer via belastingkortingen). Deze regelingen maken het stelsel vaak complexer. 
• Er bestaan fundamentele verschillen van inzicht over de inrichting van een toekomstig stelsel. Een breed politiek draagvlak is essentieel, maar lastig te realiseren in het huidige versnipperde landschap. 

Wat doet het kabinet om toch stappen te kunnen zetten? 

Ondanks deze obstakels probeert het kabinet op onderdelen toch verbeteringen door te voeren. Een belangrijke focus ligt op fiscale regelingen — dat wil zeggen: uitzonderingen binnen het stelsel die zorgen voor lagere belastingopbrengsten. Denk hierbij aan de hypotheekrenteaftrek, het verlaagde btw-tarief en de landbouwvrijstelling.  

Deze en meer regelingen zijn geëvalueerd. Als uit de evaluatie blijkt dat een regeling niet effectief of inefficiënt is, streeft het kabinet naar afschaffing. Een regeling wordt alleen als positief bestempeld als het voldoet aan twee voorwaarden:  

1. Doelmatigheid: is de regeling efficiënt? 
2. Doeltreffendheid: wordt het doel met deze regeling bereikt?

Op basis van deze evaluaties hebben inmiddels verscheidene regelingen een negatief advies gekregen. Toch zijn lang niet al deze regelingen inmiddels afgeschaft.  

Wat is je perspectief als belangenbehartiger? 

Als belangenbehartiger is het van belang te benadrukken dat de afschaffing van fiscale regelingen niet alleen beoordeeld moet worden op basis van doelmatigheid en doeltreffendheid. De bredere maatschappelijke effecten verdienen ook serieuze aandacht.  

Een voorbeeld is de sportsector, die waarschuwde voor de gevolgen van het schrappen van het verlaagde btw-tarief op sport. Niet alleen zou dit financiële druk op de sector leggen, ook de toegankelijkheid van sport en daarmee volksgezondheid zouden eronder lijden. De sector heeft duidelijk gemaakt dat dit soort neveneffecten moeten worden meegenomen in de afweging. Verschillende politieke partijen bleken gevoelig voor deze argumenten. Uiteindelijk is de btw-verhoging op sport niet doorgegaan. Bovendien spraken veel fracties zich tijden het tweeminutendebat btw-onderwerpen van 27 maart uit tegen de afschaffing van het verlaagde btw-tarief, voor welke sector dan ook, ondanks een negatieve evaluatie van deze regeling.

Concluderend 

De vereenvoudiging van het belastingstelsel is noodzakelijk, maar niet eenvoudig te realiseren. Verschillende aspecten zijn nauw met elkaar verweven. Juist daarom is het van belang dat belangenorganisaties een actieve rol blijven spelen in het debat, en blijven wijzen op de vaak onbedoelde effecten van op het oog logische beleidsaanpassingen. 

---