De begrotingscyclus 2024 is in volle gang nu de zomer ten einde komt en Prinsjesdag nadert. In politiek Den Haag wordt hard gewerkt aan de voorbereidingen. De derde dinsdag in september is traditioneel gezien altijd een erg drukke dag, niet alleen voor de regering, maar ook voor Public Affairs professionals. Dit jaar is het extra bijzonder, omdat het de eerste begroting is van het nieuwe kabinet en kort voor Prinsjesdag het regeerprogramma wordt verwacht.
Prinsjesdag
Bij EPPA heeft de zomer in het teken gestaan van het zo goed mogelijk voorbereiden van onszelf en onze opdrachtgevers op Prinsjesdag. Nadat de troonrede door de koning wordt uitgesproken, biedt de minister van Financiën de Miljoenennota aan de Tweede Kamer aan. Het EPPA-team staat dan in de startblokken om de duizenden pagina’s aan begrotingen te analyseren en duiden voor onze opdrachtgevers. Wat zijn de belangrijkste beleidswijzigingen? Welke impact heeft dit? Hoe ziet het krachtenveld eruit? Met deze informatie bekijken we het vervolgproces en bepalen we de strategie.
Algemene Beschouwingen
De woensdag en donderdag na Prinsjesdag vinden de Algemene Politieke Beschouwingen plaats. De fractievoorzitters gaan tijdens dit debat met elkaar en de minister-president in debat over de hoofdlijnen van de Rijksbegroting. Welke keuzes worden er gemaakt? Wat betekent dit voor “de koopkrachtplaatjes” – oftewel, de impact op de burger? Tijdens dit debat zit het hele kabinet in Vak K en zitten alle Kamerleden in hun bankjes.
Tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen, die normaliter enige weken na de Algemene Politieke Beschouwingen plaatsvinden, debatteren de financieel woordvoerders in de Tweede Kamer met de minister van Financiën over de financiële aspecten van de rijksbegroting.
Begrotingsbehandelingen in de Tweede Kamer
In de maanden hierna vinden de overige begrotingsbehandelingen plaats, waarin de verschillende Kamercommissies de begrotingen onder de loep nemen. De begrotingsbehandelingen beginnen met een schriftelijke feitelijke vragenronde. Bij deze vragenronde kunnen Kamerleden anoniem vragen stellen. Na de schriftelijke antwoorden vanuit het kabinet vinden de mondelinge begrotingsbehandelingen plaats. Hierbij kan er worden gekozen om de volledige begroting plenair te behandelen, of een deel van de begroting in een wetgevingsoverleg. Dit zie je bijvoorbeeld vaak bij de begroting van OCW, waarbij vaak het onderdeel cultuur los in een wetgevingsoverleg wordt behandeld.
Vanaf het moment dat de begroting is ingediend bij de Kamer, kunnen Kamerleden de begrotingen amenderen. Hierbij kunnen Kamerleden alternatieve voorstellen doen om het geld van de begrotingen in te zetten. Neem bijvoorbeeld het Belastingplan vorig jaar, waar er 71 amendementen zijn ingediend (inclusief gewijzigde amendementen). Dit kan ingrijpende gevolgen hebben voor de betrokken bedrijven, sectoren en maatschappij als geheel. Een voorbeeld hiervan is het aangenomen amendement over de versobering van de 30%-regeling voor expats. Toen is er voor het verkiezingsreces tot diep in de avond over deze voorstellen gestemd.
Over alle begrotingen en ingediende amendementen, behalve het Belastingplan dat een geheel eigen traject volgt, wordt op één dag gestemd, vaak in de eerste week van december. Dit is de laatste grote mogelijkheid om voor voldoende steun te zorgen om bepaalde wijzigingen door te voeren.
Vervolg begrotingsbehandelingen in de Eerste Kamer
Na de stemmingen in de Tweede Kamer, buigt de Eerste Kamer zich over de begrotingen. Hier worden de begrotingen normaliter sneller behandeld, de Eerste Kamer kan immers de begrotingen alleen aannemen of verwerpen en heeft geen recht van amendement. De Eerste Kamer heeft om die reden de gewoonte ontwikkeld de meeste begrotingswetten bij hamerstuk af te doen. Wel worden in de Eerste Kamer de hoofdlijnen van de Rijksbegroting tijdens de algemene beschouwingen besproken. Dit jaar staat de Eerste Kamer echter extra in de schijnwerpers omdat het kabinet-Schoof in de Eerste Kamer geen meerderheid heeft. Het kabinet zal dan dus rekening moeten houden met de wensen van de oppositie om steun van de kamer op de begroting te krijgen.
In deze serie volgen we op de voet de begrotingscyclus, te beginnen met een kort overzicht van de behandelingen. Wilt u meer weten over de begrotingscyclus en wat voor impact de begroting kan hebben op uw organisatie? EPPA biedt trainingen en impact analyses op aanvraag aan. De trainingen en rapportages wordt toegesneden op de specifieke vragen en wensen van uw organisatie. Neem contact met ons op voor meer informatie.
