EPPA strengthens its position with the addition of PACT Public Affairs 

English below

Politics, media and society are becoming increasingly interconnected. In this environment, it is more important than ever for organisations to define their position, communicate their story effectively and build influence in a strategic way. This requires partners that look beyond public affairs or strategic communications alone. 

Driven by this conviction, EPPA is expanding its activities and, as of 1 July 2026, PACT Public Affairs will become part of EPPA. This strengthens EPPA’s service offering with additional expertise in stakeholder communications, content development, media training, and the organisation of conferences, debates and events. 

Together, EPPA and PACT bring more than 75 years of combined experience in public affairs, strategic communications, stakeholder management and reputation management. While public affairs helps organisations translate their interests into political and administrative influence, strategic communications creates visibility, credibility and stakeholder support.  

By combining these disciplines, EPPA supports organisations throughout the entire process: from strategy and positioning to advocacy, communications and execution, both online and offline. 

Clients can continue to rely on the personal commitment, tailor-made approach and pragmatic advice they have come to expect from both EPPA and PACT. René van der Steeg and Nora van Elferen will remain Managing Partners. Noud Köper, Managing Director of PACT, will join the partnership as a third Partner. 

Van links naar rechts: René van der Steeg, Noud Köper en Nora van Elferen

Rene van der Steeg, partner EPPA: 

“When I became a Partner at EPPA in 2004, public affairs and communications were still considered two separate disciplines. Today, that is almost impossible to imagine. EPPA was one of the first public affairs consultancies to develop an integrated approach for its clients, a way of thinking and working that was later expanded with Digital Public Affairs. The profession continues to evolve rapidly. To remain at the forefront of these developments, we are now adding PACT’s specific expertise to EPPA. It marks the next chapter in EPPA’s remarkable story.“  

Nora van Elferen, partner EPPA: 

“The public affairs profession never stands still, which is why we continue to evolve. With the addition of PACT, we are strengthening our expertise with additional experience in stakeholder management, strategic communications and public affairs. From content development and the organisation of conferences, debates and events to digital campaigns, this enables us to advise clients even more effectively: from strategy and positioning to advocacy, communications and implementation.“ 

Noud Köper, Owner of PACT eigenaar PACT: 

“EPPA and PACT complement each other perfectly. We are creative thinkers and doers who excel in providing personal attention to our clients. Bringing our 27 years of experience together with EPPA’s nearly 50 years of expertise is a natural step. The result is a powerful new combination with a broad range of services for our clients. It is an exciting new chapter that brings tremendous energy, and I very much look forward to what we will achieve together.“ 

About EPPA 

EPPA is the oldest public affairs consultancy in The Hague and has been advising companies, trade associations and civil society organisations for nearly fifty years on public affairs, stakeholder management and strategic communications. EPPA stands for reliability, tailor-made advice and effective advocacy. 

EPPA strengthens its position with the addition of PACT Public Affairs 

EPPA strengthens its position with the addition of PACT Public Affairs 

Politics, media and society are becoming increasingly interconnected. In this environment, it is more important than ever for organisations to define their position, communicate their story effectively and build influence in a strategic way. This requires partners that look beyond public affairs or strategic communications alone.

Driven by this conviction, EPPA is expanding its activities and, as of 1 July 2026, PACT Public Affairs will become part of EPPA. This strengthens EPPA’s service offering with additional expertise in stakeholder communications, content development, media training, and the organisation of conferences, debates and events.

Together, EPPA and PACT bring more than 75 years of combined experience in public affairs, strategic communications, stakeholder management and reputation management. While public affairs helps organisations translate their interests into political and administrative influence, strategic communications creates visibility, credibility and stakeholder support.

By combining these disciplines, EPPA supports organisations throughout the entire process: from strategy and positioning to advocacy, communications and execution, both online and offline.

Clients can continue to rely on the personal commitment, tailor-made approach and pragmatic advice they have come to expect from both EPPA and PACT. René van der Steeg and Nora van Elferen will remain Managing Partners. Noud Köper, Managing Director of PACT, will join the partnership as a third Partner.

From left to right: René van der Steeg, Noud Köper and Nora van Elferen

René van der Steeg, Partner at EPPA

“When I became a Partner at EPPA in 2004, public affairs and communications were still considered two separate disciplines. Today, that is almost impossible to imagine. EPPA was one of the first public affairs consultancies to develop an integrated approach for its clients, a way of thinking and working that was later expanded with Digital Public Affairs. The profession continues to evolve rapidly. To remain at the forefront of these developments, we are now adding PACT’s specific expertise to EPPA. It marks the next chapter in EPPA’s remarkable story.“

Nora van Elferen, Partner at EPPA

“The public affairs profession never stands still, which is why we continue to evolve. With the addition of PACT, we are strengthening our expertise with additional experience in stakeholder management, strategic communications and public affairs. From content development and the organisation of conferences, debates and events to digital campaigns, this enables us to advise clients even more effectively: from strategy and positioning to advocacy, communications and implementation.“

Noud Köper, Owner of PACT

“EPPA and PACT complement each other perfectly. We are creative thinkers and doers who excel in providing personal attention to our clients. Bringing our 27 years of experience together with EPPA’s nearly 50 years of expertise is a natural step. The result is a powerful new combination with a broad range of services for our clients. It is an exciting new chapter that brings tremendous energy, and I very much look forward to what we will achieve together.“

About EPPA

EPPA is the oldest public affairs consultancy in The Hague and has been advising companies, trade associations and civil society organisations for nearly fifty years on public affairs, stakeholder management and strategic communications. EPPA stands for reliability, tailor-made advice and effective advocacy.

Het Belastingplan: alleen voor de politieke fijnproever?

Dit jaar bespreekt de Tweede Kamer het volledige Belastingplan binnen slechts twee weken. Na twee wetgevingsoverleggen, twee debatten en een stemming, moet er een nieuw pakket aan belastingmaatregelen liggen. Maatregelen die direct voelbaar zijn voor burgers én bedrijven.

Toch vindt de behandeling dit jaar opvallend genoeg in relatieve stilte plaats. Wie vluchtig luistert, hoort al snel waarom: het Belastingplan is weinig mediageniek. Maar wie langer luistert, merkt dat er méér op tafel ligt dan technische belastingwijzigingen: de debatten gaan over klassieke politieke keuzes rond herverdeling en beprijzing, over de vraag wat politiek wenselijk is en wat in de praktijk haalbaar blijkt, en over de maatschappelijke gevolgen van al die besluiten.

Nieuwe Tweede Kamer, wat zijn de prioriteiten?

De behandeling van het Belastingplan is dit jaar extra interessant, omdat het de eerste grote debatten van de nieuwe Tweede Kamer zijn. Onder de fiscale woordvoerders schuiven twee nieuwe Kamerleden aan: Michiel Hoogeveen (JA21) en Henk-Jan Oosterhuis (D66). Hun optreden laat meteen zien hoe de verhoudingen liggen, zeker met de recente verkiezingsuitslag en lopende formatie in het achterhoofd.

Partijen benutten het Belastingplan om hun klassieke verschillen te benadrukken. Belasten we inkomen of vermogen? Kiezen we voor een snelle lastenverlichting voor iedereen, zoals via de brandstofaccijns? Of richten we voordelen juist op specifieke groepen, zoals via lagere motorrijtuigenbelasting voor elektrische auto’s, om daarmee gedrag te sturen? Dit kan natuurlijk voor verdeeldheid binnen de Kamer zorgen, helemaal omdat het nu nog zittende kabinet demissionair is, en maar op 26 zetels kan rekenen – hoewel zelfs dat geen gegeven is.

Zo deed zich de opmerkelijke situatie voor dat staatssecretaris Heijnen van de BBB een voorstel heeft gedaan in het pakket Belastingplan dat geen steun heeft van de eigen fractie in de Tweede Kamer. Het gaat om de pseudo-eindheffing voor werkgevers op brandstofauto’s. Dit houdt in dat een werkgever extra belasting betaalt op leaseauto’s die niet volledig uitstootvrij zijn. Tweede Kamerlid Henk Vermeer van de BBB heeft zelfs een amendement ingediend om de invoering van deze pseudo-eindheffing terug te draaien. Dat de staatssecretaris niet eens op steun van de eigen partij kan rekenen, maakt de uitkomst van de behandeling van het Belastingplan onvoorspelbaarder dan het normaal gesproken al is.

Voor belangenbehartigers reden genoeg om deze twee weken op te letten. Waar leggen de politici hun prioriteiten?

De grenzen van het Nederlandse belastingstelsel

Belastingen zijn voor politici een van de belangrijkste instrumenten: je kunt ermee herverdelen én gedrag beïnvloeden. Maar het huidige stelsel kent duidelijke grenzen.

Een veelgehoorde wens is vereenvoudiging. Tegelijkertijd leidt elke nieuwe maatregel juist tot meer complexiteit en vergroot die de druk op de Belastingdienst en haar ICT-capaciteit. Zo loopt CDA-Kamerlid Inge van Dijk aan tegen de beperkingen rond tariefdifferentiatie in de kansspelbelasting voor goede doelen en sportverenigingen. Het kabinet vindt dit te complex, maar past tegelijkertijd wel differentiatie toe in de vliegbelasting. Deze is volgens hen technisch eenvoudiger. Dit vermeende onderscheid roept vragen op.

Daarnaast kun je gedrag niet eindeloos blijven sturen met belastingen. De zogenoemde ‘Laffercurve’ kwam opnieuw ter sprake: hoe hoger je belast, hoe groter de kans dat opbrengsten van de belasting uiteindelijk dalen, bijvoorbeeld omdat mensen uitwijken naar het buitenland of de belaste producten niet meer aanschaffen. Daarmee is het gedragsdoel bereikt, maar verdwijnt de opbrengst uit de schatkist. Dit zorgt elders voor hogere belastingen of bezuinigingen. Dit is dit jaar onder meer actueel bij discussies over brandstofaccijnzen en de recent fors verhoogde kansspelbelasting.

Wat betekent dit voor de belangenbehartiger?

Het is allesbehalve zeker dat alle voorgestelde maatregelen uit het Belastingplan overeind blijven. Met slechts 26 zetels moet het nog zittende, demissionaire romp-kabinet Schoof-I op zoek naar wisselende meerderheden en waar nodig compromissen. Last-minute amendementen liggen daarmee opnieuw in het verschiet.

Juist daarom speelt de belangenbehartiger een cruciale rol: duidelijk maken wat de maatschappelijke impact van wijzigingen is, en voorkomen dat er in de haast ongelukken ontstaan. Dat betekent niet alleen een intensieve periode voor de fiscale woordvoerders in de Tweede Kamer, maar ook voor de belangenbehartiger.

Uitslag verkiezingen: nek-aan-nek race tussen D66 en PVV

 

Update: donderdag 30 oktober 14.30 uur.  

Op 29 oktober vonden de Tweede Kamerverkiezingen plaats. De grote winnaar van deze verkiezing is D66. Zij hebben 26 zetels weten te behalen. Daarnaast heeft CDA een overwinning van 13 zetels geboekt en komen zij volgens de uitslag met 99% van de stemmen geteld uit op 18 zetels. De PVV heeft 11 zetels ingeleverd en NSC lijkt uit het parlement te verdwijnen.  

Kamerbreed bezien heeft links verloren, is de grootste partij nog nooit zo klein geweest en boekt conservatief, christelijk en radicaal-rechts een lichte overwinning. De opkomst is met 78,5% iets hoger dan in 2023. 

Uit de uitslag van donderdagochtend is te zien dat PVV en D66 op gelijke hoogte staan (26 zetels) en in een tweestrijd van enkele duizenden stemmen verwikkeld zijn om wie zich de grootste partij van Nederland mag noemen. De coalitie van PVV, VVD, NSC en BBB heeft flink verloren. Waar zij eerst konden rekenen op 88 zetels, komen zij nu slechts uit op 52 zetels. De twee partijen die momenteel nog in het kabinet zitten, VVD en BBB, hebben er slechts 26. 

Ook zijn er enkele overwinningen geboekt; JA21 en FvD boeken respectievelijk 8 en 4 zetels winst. Radicaal-rechts behoudt hiermee 44 zetels. 50PLUS keert terug in de Tweede Kamer met 2 zetels.  

Kabinetsformatie op basis van de voorlopige uitslag  

Het vormen van een coalitie zal naar alle waarschijnlijkheid lastig worden. Een centrum-rechts coalitie met D66, VVD, CDA en JA21 heeft volgens de uitslag momenteel 75 zetels, terwijl 76 nodig zijn voor een meerderheid. In de Eerste Kamer heeft deze coalitie slechts 24 zetels (38 nodig). Een andere mogelijkheid is de coalitie van D66, VVD, GL-PvdA en CDA. Zij hebben een meerderheid van 86 zetels in de Tweede Kamer en 35 zetels in de Eerste Kamer. Maar de VVD heeft hierover eerder veelvuldig gezegd dat zij liever niet in een kabinet met GL-PvdA stappen en met een morele overwinning van 22 zetels (hoger dan de peilingen en hoger dan GL-PvdA) zullen zij zich hierin gesterkt voelen.  

Traditiegetrouw mag de grootste partij het initiatief nemen in de formatie, hoewel formeel gezien de (nieuwe) Tweede Kamer bij meerderheid besluit. In de praktijk neemt de grootste partij veelal het initiatief in de eerste fase van de formatie: de zogeheten verkenning. Saillant genoeg heeft de Kamervoorzitter (momenteel Bosma van de PVV) hierin een sleutelrol. De Tweede Kamervoorzitter kan namelijk eerst een verkenner aanwijzen. De Kamervoorzitter nodigt hiertoe alle fractievoorzitters uit. Zij kunnen dan laten weten wie zij het liefst als verkenner zouden zien. De Tweede Kamer heeft in oktober 2023 naar aanleiding van de evaluatie van de formatie 2021- 2022 uitgesproken dat de verkenning aan een ‘persoon met enige afstand tot de dagelijkse politiek’ moet worden opgedragen. Een rol voor de Koning werd afgewezen.  

Coalities die nu onderwerp van gesprek zijn In de onderstaande tabel vindt u mogelijke coalities op basis van de voorlopige uitslag, het is dus belangrijk om in het achterhoofd te houden dat er nog verschuivingen plaats kunnen vinden die bepaalde coalities (on)mogelijk maken. Van belang is om daarbij aantekening te maken dat een formatie alsnog verrassende samenwerkingen kan opleveren. Op basis van de voorlopige uitslag zoals bekend op de ochtend van donderdag 30 oktober en bovenstaande punten in ogenschouw nemend, wordt in Den Haag momenteel aan de volgende coalities gedacht:  

Een meerderheid behalen in de Eerste Kamer is met de huidige verkiezingsuitslag lastig, echter zijn de volgende gemeenteraadsverkiezingen in 2026 en zijn de Provinciale Staten verkiezingen in 2027. Een mogelijke coalitie kan ervoor kiezen om geen meerderheid te zoeken in de Eerste Kamer en de volgende verkiezingen af te wachten. 

Hoe gaat het nu verder, nadat NSC uit het demissionaire kabinet stapte?

Afgelopen vrijdag stapte NSC uit het al demissionaire kabinet. Het kabinet bestaat nu nog maar uit twee partijen: VVD en BBB. In de Tweede Kamer kunnen ze rekenen op 32 van de 150 zetels, en in de Eerste Kamer op 24 van de 75. De komende dagen beraden de partijen, en de rest van het nog zittende, demissionaire kabinet zich over de vraag hoe verder te gaan. Op woensdag 27 augustus vanaf 10:15 vindt in de Tweede Kamer hier een debat over plaats.

EPPA volgt deze ontwikkelingen natuurlijk op de voet. Hieronder eerst een korte terugblik, en daarna enkele mogelijke scenario’s.

Terugblik

Vorige week donderdag 21 augustus debatteerde de Tweede Kamer in een tweeminutendebat met demissionair minister Veldkamp van NSC. Tijdens het bespreken van de ingediende moties (de appreciatie) was de oppositie duidelijk ontevreden. Demissionair minister Veldkamp gaf misschien wel meer te kunnen doen, maar wilde eerst steun ophalen bij de ministerraad van vrijdag 22 augustus.

Op die ministerraad besloot de NSC-minister op te stappen. Na kort overleg volgden de overige NSC-ministers zijn voorbeeld, en trokken zich ook terug uit het kabinet. Hun argumentatie: ze vonden dat ze niet meer geloofwaardig in het kabinet konden zitten, als ze hun minister niet volledig steunden. Alle NSC-ministers en staatssecretarissen dienden per direct hun ontslag in bij de Koning, en kregen dit ook.

Zo ging Nederland het weekend in met een situatie die in ieder geval na de Tweede Wereldoorlog nog nooit eerder was voorgekomen: een demissionair kabinet waar zich nog een partij uit terugtrok. En dat enkele weken voor Prinsjesdag. De vraag is nu: hoe verder?

Vooruitblik

Maar omdat deze situatie nog niet eerder zo is voorgekomen, is er geen duidelijk antwoord op de vraag ‘hoe nu verder?’ Wat we nu wel weten, is dat er drie urgente aspecten aan de situatie zijn, die onderling met elkaar verband houden. Die drie aspecten zijn:

  1. De verdeling van posten in het kabinet
  2. De samenstelling van het kabinet
  3. Prinsjesdag

Hieronder per onderdeel wat we wél weten. 

1. De verdeling van de posten in het kabinet

De volgende NSC-bewindspersonen hebben per direct het demissionaire kabinet verlaten:

  • Minister Eddy van Hijum (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
  • Minister Caspar Veldkamp (Buitenlandse Zaken)
  • Minister Eppo Bruins (Onderwijs)
  • Minister Judith Uitermark (Binnenlandse Zaken)
  • Minister Daniëlle Jansen (Volksgezondheid)
  • Staatssecretaris Teun Struycken (Justitie)
  • Staatssecretaris Tjebbe van Oostenbruggen (Financiën)
  • Staatssecretaris Sandra Palmen (Toeslagen)
  • Staatssecretaris Hanneke Boerma (Buitenlandse Handel)

Er is nu een tijdelijke vervangingsregeling van kracht, waarbij alleen de ministersposten worden vervangen:

  • het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wordt waargenomen door Minister Keijzer
  • het ministerie van Buitenlandse Zaken wordt waargenomen door Minister Brekelmans
  • het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties wordt waargenomen door Minister van Weel 
  • het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap wordt waargenomen door Minister Hermans 
  • het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wordt waargenomen door Minister Tieman

De verdeling van de posten is belangrijk, omdat over twee maanden de verkiezingen zijn. De formatie daarna kan lang duren, waardoor dit kabinet nog een tijd door zou moeten gaan. De twee overgebleven partijen moeten dus beslissen of ze de verdeling van de posten nu zo willen houden (gebaseerd op de vervangingsregeling), of dat ze nieuwe mensen aanwijzen voor de vrijgekomen posten. 

2. Samenstelling van het kabinet

Verschillende staatsrecht-experts roepen in de media op tot een zakenkabinet of een ‘mini-’ of ‘tussenformatie’, waarbij andere partijen toetreden tot het demissionaire kabinet, of dat er zelfs een nieuwe coalitie gesmeed wordt. Onder andere Bernard ter Haar, buitengewoon adviseur bij de Algemene Bestuursdienst, pleit voor de variant van een tussenkabinet. Andere experts achten dit weer onwaarschijnlijk.

3. De begrotingen en Prinsjesdag

Een van de punten op die ook op de agenda van de Ministerraad van afgelopen vrijdag stond was bereiken van een akkoord over de Miljoenennota, de begrotingen en het Pakket Belastingplan 2026. Hier is nu nog geen overeenstemming over bereikt, terwijl de begrotingsvoorstellen uiterlijk vrijdag 29 augustus naar de Raad van State zouden moeten voor advies, alvorens indiening bij de Tweede Kamer op Prinsjesdag (16 september).

Na het vertrek van de PVV was de status van het hoofdlijnenakkoord (inclusief financiële bijlage) al onzeker, het vertrek van NSC heeft dit al helemaal op scherp gezet. Bovendien kan het demissionaire kabinet nu op nog minder zetels rekenen in de Tweede Kamer. 

En wat nu?

Een situatie zoals deze is nog nooit voorgekomen, en veel spelers tasten in het duister. Uiteraard houdt EPPA de situatie nauwlettend in de gaten. 

Gevolgen & vervolgstappen na val kabinet

Laatste update: dinsdag 3 juni 2025 17:10

Geert Wilders heeft vanochtend aangekondigd dat zijn partij PVV zich terugtrekt uit de coalitie. Daarmee is de politieke crisis, die vorige week ontstond na de presentatie van zijn tienpuntenplan over asiel en migratie, uitgemond in de waarschijnlijke val van het kabinet-Schoof met PVV, VVD, NSC en BBB. Inmiddels heeft nu demissionair minister-president Schoof het ontslag van zijn kabinet ingediend bij de Koning. De PVV-bewindslieden stappen per direct op, de rest blijft aan als een demissionair kabinet tot er een volgend kabinet zit.

EPPA volgt deze ontwikkelingen op de voet en ondersteunt u bij het inspelen op deze nieuwe politieke realiteit. Heeft u vragen over wat deze situatie betekent voor uw dossiers? Onze adviseurs staan klaar om dit met u te bespreken.

In het kort: de hoofdpunten

  • Het kabinet is formeel gevallen. De PVV-bewindslieden vertrekken per direct, de overige kabinetsleden blijven demissionair aan.
  • De Tweede Kamer heeft vandaag besloten over de doorgang van plenaire debatten die voor deze week op de planning stonden. De debatten van woensdag maken plaats voor het debat over de ontstane situatie en de debatten van donderdag, over de Wet tegenbewijsregeling box 3 en de Wet modernisering en uitbreiding strafbaarstelling mensenhandel zullen doorgang vinden. Op een later moment zal de Kamer beslissen over de overige (commissie)-debatten die op de planning staan. Waarschijnlijk wordt alles uitgesteld of geannuleerd.
  • Morgen (woensdag 4 juni 2025) om 10.15u licht minister-president Schoof de situatie toe aan het parlement, en de Tweede Kamerfracties gaan met elkaar erover in debat

Welke gevolgen heeft een kabinetsval voor de public affairs-aanpak?

  • Controversieel verklaren: Bij een kabinetsval besluiten de Tweede en Eerste Kamer volgens een speciale procedure over het zogeheten ‘controversieel’ verklaren van stukken: welke wetsvoorstellen, beleidsbrieven en andere stukken nog in behandeling blijven en welke worden uitgesteld tot na de verkiezingen. Deze selectie is politiek van aard en vormt een eerste relevant moment qua beïnvloedingsmogelijkheden. Heeft u belang bij het wel/niet doorgaan van een bepaald thema en/of debat? Dan kan het kansrijk zijn om dit te framen als ‘te belangrijk om aan een demissionair kabinet over te laten’ of juist ‘te belangrijk om vertraging op te laten lopen’.
  • Verkiezingsprogramma’s, kandidaat-Kamerleden en agenda-setting: De aanloop naar de verkiezingen betekent ook: versneld opstellen van verkiezingsprogramma’s en kandidatenlijsten. Dit biedt kansen voor public affairs: u kunt bijvoorbeeld uw thema onder de aandacht van de opstellers van het verkiezingsprogramma, bijvoorbeeld met een lobbybrief of het organiseren van een voorlichtingsbijeenkomst
  • Beleidsarme Prinsjesdag: Naar verwachting zal Prinsjesdag dit jaar slechts een beleidsarme begroting opleveren, met weinig nieuwe plannen of beleidswijzigingen.
  • Verkiezingen: in de aanloop naar de verkiezingen heeft u ook meerdere mogelijkheden. Zo kunt u over uw thema of branche verkiezingsdebatten organiseren. Of een eigen podcast starten, waarin u kandidaat-Kamerleden eens stevig aan de tand kunt voelen over wat ze met uw sector voor hebben.

Een demissionair kabinet: controversiële onderwerpen

Als een kabinet demissionair is, bepaalt het parlement welke wetsvoorstellen, beleidsbrieven en andere stukken nog in behandeling blijven. Deze selectie is politiek van aard. De verwachting is dat de Tweede Kamer snel een eerste lijst opstelt met controversiële onderwerpen. Die lijst zal op een later moment plenair worden vastgesteld.

Naast inhoudelijke dossiers zullen commissies ook besluiten of geplande werkbezoeken en hoorzittingen doorgaan. Die besluiten maken formeel geen onderdeel uit van de lijst met controversiële onderwerpen, maar zijn wel van invloed op de politiek.

Ook de Eerste Kamer zal zich buigen over haar agenda. Naar verwachting zal het College van fractievoorzitters hier ook over vergaderen. In tegenstelling tot de Tweede Kamer heeft de Eerste Kamer bij eerdere kabinetsvalmomenten vaak geen onderwerpen controversieel verklaard. Of dat nu opnieuw het geval is, zal de komende weken blijken.

Vooruitblik: verkiezingen en programma’s

Nu het kabinet zijn ontslag heeft ingediend, volgt ontbinding van de Tweede Kamer. Artikel 64 van de Grondwet schrijft voor dat een nieuwgekozen Kamer binnen drie maanden na het ontbindingsbesluit bijeen moet komen. Op basis van het Koninklijk besluit waarin de Tweede Kamer wordt ontbonden, zal een datum worden vastgesteld voor nieuwe verkiezingen, dat zal oktober of november kunnen worden. Praktische overwegingen zoals het zomerreces, voorbereidingstijd van gemeenten en termijnen voor het indienen van kandidatenlijsten spelen een rol bij de vaststelling van een datum.

De aanloop naar de verkiezingen betekent ook: versneld opstellen van verkiezingsprogramma’s. Verkiezingsprogramma’s zijn de inzet van de onderhandelingen tijdens de kabinetsformatie. Passages uit de programma’s kunnen dus terugkomen in het regeerakkoord. Bovendien vormen de programma’s de basis voor de visie van coalitie én oppositiepartijen in de nieuwe kabinetsperiode. Voor elke belangenorganisatie is het van belang delen van het ‘wensenlijstje’ richting de politiek opgenomen te zien worden in de verkiezingsprogramma’s. Dat vergroot de kans dat ze worden meegenomen met de onderhandelingen bij een coalitievorming.

Naar verwachting zal Prinsjesdag dit jaar slechts een beleidsarme begroting opleveren, met weinig nieuwe plannen of beleidswijzigingen. Maar aangezien de daaropvolgende begrotingsperiode midden in de verkiezingstijd valt (net zoals 2 jaar geleden), kan dit alsnog een volatiele periode worden met kansen en bedreigingen.

De rol van het parlement

Welke scenario’s zich ook ontvouwen, de rol van het parlement én ambtenaren zal (tijdelijk) groter worden. Dat betekent dat contact met Kamerleden en ambtelijke contacten nog belangrijker wordt. Ook zal het proces richting verkiezingen snel op gang komen, met kansen om thema’s op de agenda te zetten.

EPPA volgt deze ontwikkelingen op de voet en ondersteunt u bij het inspelen op deze nieuwe politieke realiteit. Heeft u vragen over wat deze situatie betekent voor uw dossiers? Onze adviseurs staan klaar om dit met u te bespreken.

Daniël Schut verrijkt het team van EPPA: “Een goed debat kan democratie verbeteren”

Portretfoto van Daniël Schut

Portretfoto van Daniël Schut

Sinds 1 mei versterkt Daniël Schut het team van EPPA. Als ervaren debatcoach en expert op het snijvlak van strategische communicatie en public affairs weet hij als geen ander hoe je inhoud en overtuigingskracht effectief combineert. We spraken hem over zijn eerste indruk van EPPA, waarom een goed ingericht debat volgens hem onmisbaar is voor een gezonde democratie, en wat het betekent om ook een onconventioneel standpunt te kunnen beargumenteren.

Je geeft al tientallen jaren debattrainingen – vertel eens: wat neem je daarvan mee?

Klopt, ik train al tientallen jaren politici, bestuurders en CEO’s in het effectief en op inhoud overtuigen in bijvoorbeeld een debat of voor de camera van een kritische journalist. Op een debat- of mediatraining leer ik mijn deelnemers altijd dat die kritiek hoort bij een democratie, dat je het altijd moet verwelkomen en zelfs uitnodigen – maar dat het in theorie erbij hoort maakt het in de praktijk niet vanzelf makkelijk. Die decennialange ervaring neem ik mee naar EPPA, waar ik opdrachtgevers help om effectief en overtuigend om te gaan met kritiek. De beste manier is toch gewoon om altijd kort, bondig en authentiek te zijn: blijf bij jezelf en blijf bij de waarheid, dat is de samenvatting van al die jaren debat- en mediatrainingen.  

Jij beweegt je op het snijvlak van strategische communicatie en public affairs. Wat maakt die combinatie voor jou zo interessant?

Voor mijn gevoel zijn die twee vakgebieden niet van elkaar te scheiden: strategische communicatie gaat over hoe je je boodschap goed formuleert en onderbouwt om verschillende publieken te overtuigen van je eigen verhaal, en public affairs gaat over hoe je eigen verhaal gezien en gehoord wordt in de wereld van politiek en bestuur. En helemaal nu, nu de meeste mensen hun nieuws van social media halen, en politici ook minder in de achterafkamertjes met elkaar overleggen maar meer online met elkaar het debat aangaan, is die overlap des te interessanter. In de praktijk betekent het dat je nooit zomaar kunt gaan lobbyen – iedereen die iets gedaan wil krijgen van de politiek moet ook altijd een media- en sociale-mediastrategie eraan vastkoppelen.

Je bent net begonnen bij EPPA. Wat verraste je in je eerste dagen?

De diepgang en de snelheid. Het team van EPPA is niet alleen bijzonder goed op de hoogte van alle actuele politieke ontwikkelingen, maar kennen hun inhoudelijke dossiers ook tot in de puntjes. Daarnaast ben ik blij verrast om te zien hoe snel ze hier kunnen schakelen, bijvoorbeeld met het monitoren van de media, de actualiteit of de politiek: er is nog maar net iets gebeurd, of de adviseurs van EPPA hebben al een bruikbare rapportage ervan in de inbox van een opdrachtgever. Compleet met concreet advies van wat te doen en hoe te reageren.

Nog even over dat debat – wat vind je er zo mooi aan?

Ik vind niet alle vormen van debat even mooi, hoor. Maar: als je een debat goed inricht, met alle juiste randvoorwaarden, dan fungeert het als een soort snelkookpan voor democratische processen. Een debat is goed ingericht wanneer mensen veilig met elkaar van mening kunnen verschillen, en ze er bijvoorbeeld niet persoonlijk op worden afgerekend als ze het oneens zijn met een ander. Als mensen eenmaal vrij kunnen spreken, komen de prachtigste argumenten en beste inzichten voor of tegen een stelling naar boven – ideeën die mensen dan weer kritisch kunnen toetsen met een nieuw debat. Ik ben er voor de volle honderd procent van overtuigd dat een goed ingericht debat de beste manier is voor mensen, teams en landen om iets te leren, en om iets te beslissen, over welk onderwerp dan ook.

Is dan elke stelling te verdedigen?

Voor elk standpunt is altijd wel wat te zeggen, zelfs de meest impopulaire en onverwachte. Maar of die onderbouwing dan ook iedereen overtuigt, dat is nog maar de vraag. Die zoektocht naar een overtuigende onderbouwing is waar ik ook de opdrachtgevers  van EPPA graag mee help.

Tot slot: wat doe je op een zaterdag? Ben je dan met thuis met je gezin aan het debatteren, of doe je ook nog wel eens wat anders?

Meestal debatteert mijn gezin met mij, en winnen ze het ook nog! Op een vrije zaterdag geniet ik van al het moois dat onze woonplaats Haarlem te bieden heeft: we gaan naar de markt, ik breng de kinderen naar de karateclub en de scouting, en we pakken, als het weer het toelaat, graag een terrasje op de Grote Markt of Botermarkt.

Lees here. meer over Daniel.

Onze nieuwe EPPA-collega: tech-expert Joost Vente

Portretfoto van Joost Vente, senior adviseur Public Affsairs bij EPPA.
Portretfoto van Joost Vente, senior adviseur Public Affsairs bij EPPA.

Van Brussel tot Den Haag – kan je om te beginnen wat meer vertellen je ervaringen binnen digitale sector?
Tuurlijk. Vanuit mijn vorige functies en rollen neem ik een ruime ervaring mee op het gebied van beleid en digitalisering. In mijn eerste jaren in Brussel heb ik me al intensief beziggehouden met technologie en digitalisering, waar ik ook heb ervaren dat de Europese politiek echt anders is dan de Nederlandse. Later ben ik verantwoordelijk geweest voor dossiers op het snijvlak van technologiebeleid, belangenbehartiging en digitale transitie. Denk aan thema’s als digitale soevereiniteit, cybersecurity, telecom, AI, cloud en digitale infrastructuur. Door die jarenlange ervaring heb ik een breed netwerk opgebouwd binnen de politiek en verschillende ministeries. Die achtergrond helpt me nu om bij EPPA snel te schakelen tussen beleidsniveaus en sectoren – en om onze klanten strategisch te begeleiden in het steeds complexere digitale speelveld.

Wat was een verrassend moment in je eerste maand bij EPPA?
Een verrassend moment in mijn eerste maand bij EPPA was de uitgebreide kennis die mijn collega’s hebben van de Haagse politiek. Ze beschikken over een indrukwekkend inzicht in politieke procedures—of het nu gaat om interpellaties, novelles of constructieve moties van wantrouwen, ze weten precies hoe het werkt. Misschien wel belangrijker is hun gevoel voor timing en politieke sensitiviteit. Het kantoor weet precies de juiste momenten te herkennen en te benutten, wat van groot belang is in de dynamische politieke wereld.

Brussel of Den Haag?
Den Haag en Brussel, beide steden hebben hun charme. Den Haag heeft die politieke snelheid en directheid die ik zo waardeer, terwijl Brussel het grotere speelveld biedt om strategieën op EU-niveau uit te zetten. Door mijn ervaring in beide steden kan ik makkelijk schakelen tussen het ‘Haagse pragmatisme’ en de ‘Brusselse diplomatie’, wat het zo boeiend maakt.

Of bedoelde je de steden zelf? Dan kies ik (bijna) altijd voor Den Haag, behalve op donderdagavond natuurlijk, want Place de Luxembourg had daar echt een bijzondere aantrekkingskracht.

Je bent een van onze tech-experts. Wat trekt je zo aan in dit vakgebied?
De digitale sector is de spil van bijna alles in onze samenleving. Van cybersecurity en digitale soevereiniteit tot ontwikkelingen zoals 6G en AI-wetgeving – deze thema’s beïnvloeden niet alleen de economie, maar veranderen ook de manier waarop we met technologie omgaan en onze samenleving inrichten. De afgelopen jaren hebben we gezien dat de Europese wet- en regelgeving steeds strikter wordt, wat van de digitale sector één van de meest gereguleerde sectoren maakt. Europa is trots op haar regulerende macht, en terecht, want regulering kan een krachtig instrument zijn voor het waarborgen van veiligheid en gelijkheid in het digitale domein.

Tegelijkertijd zien we in Europa en Nederland dat overregulering ook nadelige effecten kan hebben, vooral voor bedrijven die hierdoor belemmerd kunnen worden in hun innovatiekracht en flexibiliteit. Het vinden van de juiste balans is essentieel, en het is dan ook een voorrecht om te opereren in dit dynamische spanningsveld, waar geen dag hetzelfde is. Het maakt het werk zowel uitdagend als boeiend, en biedt continue mogelijkheden om bij te dragen aan de vorming van beleid dat de toekomst van de digitale sector zal bepalen.

Wat is een veelvoorkomende misvatting over lobbyen in Brussel en Den Haag?
Een veelvoorkomende misvatting over lobbyen, zowel in Brussel als in Den Haag, is dat het voornamelijk achter gesloten deuren gebeurt en dat het vooral grote bedrijven ten goede komt. Dit beeld is echter niet juist. In werkelijkheid is lobbyen veel transparanter en toegankelijker dan vaak wordt gedacht. Lobbyen is geen exclusieve praktijk van grote corporaties, maar is juist een proces waarin veel verschillende actoren, van grote bedrijven tot kleinere organisaties en NGO’s, een belangrijke rol spelen. Al deze groepen hebben invloed op het beleidsproces en maken gebruik van lobby om hun standpunten en belangen onder de aandacht te brengen van beleidsmakers.

Het is een proces van geduldig en strategisch werken aan beleidsverandering. Het vereist de juiste timing, de juiste boodschap en het vermogen om het grotere plaatje te begrijpen en te beïnvloeden. Het is dus een dynamische, doorlopende activiteit die veel verder gaat dan alleen het aandragen van argumenten

Als je een boek zou schrijven, waar zou het over gaan?
Ik ben al een tijd bezig met mijn boek 14 in oorlog, hoewel het schrijven soms wat traag gaat – met twee kleine kinderen van 2 en 4 jaar is vrije tijd net zo zeldzaam als een rustige nacht! Het boek volgt twee vrienden van 14 jaar tijdens de Tweede Wereldoorlog. Er is al heel veel geschreven over die periode, maar ik mis het perspectief van de jongeren. En eerlijk gezegd, denk ik dat er nooit genoeg over die tijd geschreven kan worden. Ik ben vastbesloten om dit verhaal echt af te schrijven en wil niet wachten tot m’n eigen kinderen 14 zijn.

Lees here. meer over Joost Vente!

Partner Willem Jan Roelofs neemt na 20 jaar afscheid van EPPA

Na 20 jaar partner bij EPPA neemt Willem Jan Roelofs op 1 april 2025 afscheid van ons bedrijf. Met de wens om meer ruimte te maken voor andere projecten sluit hij deze week zijn werkzaamheden bij EPPA af.

Zijn mede-partners Nora van Elferen en René van der Steeg en alle (voormalige) EPPA-teamleden danken Willem Jan voor zijn jarenlange inzet. Immers, Willem Jan heeft in deze 20 jaar niet alleen een belangrijke bijdrage geleverd aan het behalen van de public affairs doelstellingen van onze opdrachtgevers en de groei van EPPA, hij heeft ook een grote rol gespeeld in de ontwikkeling van vele collega’s naar volwaardige public affairs adviseurs. Met vrijheid en vertrouwen heeft hij velen geïnspireerd en gecoacht, zowel binnen als buiten de muren van ons kantoor.

We bedanken Willem Jan voor zijn jarenlange toewijding en wensen hem alle succes in deze nieuwe fase!

Nieuw teamlid Claire Dijkman: onze nieuwe public affairs adviseur deelt haar visie

Claire Dijkman tekent bij EPPA. Public affairs adviseur
Claire Dijkman tekent bij EPPA. Public affairs adviseur

EPPA breidt haar team uit en verwelkomt Claire Dijkman als nieuwe public affairs adviseur. Met haar uitgebreide ervaring in politiek en strategie is Claire een waardevolle toevoeging aan ons team. In dit interview vertelt zij meer over haar aanpak, achtergrond en wat haar drijft in haar werk.

Waarom kiezen voor een carrière in public affairs?
Public affairs brengt politiek, strategie en maatschappelijke impact samen – drie elementen die mij inspireren en uitdagen. Met mijn ervaring in beleidswerk en politieke advisering heb ik geleerd hoe cruciaal het is om de belangen van verschillende partijen te begrijpen en aan elkaar te verbinden. Dit stelt mij in staat om klanten te navigeren door het complexe politieke landschap en samen oplossingen te ontwikkelen die écht verschil maken.

Hoe ziet jouw aanpak in eruit?
Mijn advies richt zich op helderheid, effectiviteit en praktische toepasbaarheid binnen de dynamische wereld van de politiek. Door een grondige analyse van beleidsdossiers en de politieke context ontwikkel ik samen met klanten een strategie die hun belangen optimaal positioneert in het politieke speelveld. Daarbij focus ik niet alleen op directe resultaten, maar ook op duurzame relaties voor de lange termijn.

Welke ervaring heeft je het het meest geleerd?
Mijn tijd als adviseur van Tweede Kamerleden heeft mijn kijk op besluitvorming sterk gevormd. Ik kreeg een uniek inzichten in hoe politieke besluiten worden genomen en leerde hoe belangrijk timing bij het ondernemen van strategische acties is. Het vroegtijdig herkennen van kansen blijkt vaak doorslaggevend. Deze ervaring gebruik ik dagelijks om klanten effectief te kunnen adviseren.

Wat doe je in je vrije tijd?
Naast mijn werk in public affairs heb ik een grote passie voor geschiedenis en filosofie. Deze interesses bieden me nieuwe perspectieven en inspiratie die ik kan inzetten in mijn strategisch advies. Daarnaast laad ik mijn energie op door lange wandelingen met mijn hond te maken – een perfecte manier om mijn gedachten te ordenen en met een frisse blik naar oplossingen te kijken.

Lees here. het volledige profiel van Claire.