Brussel-veteraan Sophie in ’t Veld verruilt D66 voor Volt. Na bijna twintig jaar onder de D66-vlag in het Europees Parlement kiest In ’t Veld voor de eurofielere concurrent Volt. Volgens de Europarlementariër is Europa ‘officieus van het prioriteitenlijstje afgevoerd’ bij D66. Deze politieke transfer is het meest recente voorbeeld van het dilemma waar partijen met zetels in het Europees Parlement mee worstelen: meer aandacht voor Den Haag of voor Brussel?
Dat die keuze op verschillende dossiers zorgt voor dilemma’s, is een vanzelfsprekendheid. Vanuit Brussel regent het immers verordeningen, richtlijnen en wetten die de basis vormen voor nieuw beleid in de 27 EU-lidstaten, waaronder Nederland. Brussel bepaalt veel. Tegelijkertijd schuurt die top-down politiek steeds vaker met de bottom-up stem van de kiezer, die meer aandacht vraagt voor de problemen binnen de eigen lands- en gemeentegrenzen. De groei van de BoerBurgerBeweging (BBB) is hier een vers voorbeeld van, evenals het aantreden van de eurosceptische premier Giorgia Meloni in Italië en de kelderende populariteit van de Franse president en Europa-kartrekker Emmanuel Macron.
Ondertussen proberen Nederlandse partijen met een serieuze voetafdruk in Brussel hun kernboodschappen over Europa af te stemmen aan de tijdgeest én aan hun achterban. Oud-minister en VVD-prominent Henk Kamp pleitte onlangs nog voor een opzegging van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Niet als doel op zich, maar om de asielcrisis op te lossen. Daartegenover staat Rutte, die de afgelopen maanden in Europees verband oplossingen zocht voor het asielvraagstuk. GroenLinks, dat in haar verkiezingsprogramma van 2021 nog pleitte voor ‘internationale vredesbemiddeling’, benadrukt nu dat het leger wereldwijd moet ‘kunnen ingrijpen’.
Elke partij is zoekende naar haar eigen, nieuwe verhaal. Echter, niet iedereen wacht het einde van die zoektocht af. In ’t Veld is daar een voorbeeld van. Ook elders zijn daar voorbeelden van: eind mei nam voormalig PvdA-Kamerlid Luuk Blom na bijna een halve eeuw afscheid van zijn partij middels een ingezonden brief in De Volkskrant. ‘Mijn partij is mijn partij niet meer’, schreef de oud-parlementariër. Volgens Blom gaat het binnen de PvdA tegenwoordig alleen maar over ‘stikstof, zonnepanelen’ en ‘het gedrag van ministers’.
Politieke partijen zullen in ieder geval snel moeten komen met een helder én tastbaar verhaal, zowel voor de conservatieve melkveehouder in Overijssel als voor de eurofiele Liberal Arts-student in Amsterdam. Met de Europese verkiezingen van 2024 voor de deur – en onverwachte Tweede Kamerverkiezingen op de loer – kan dat verhaal niet snel genoeg geschreven worden. Je moet het maar kunnen.
